İçe Dönük müsün, Sadece Yorgun musun? Sosyal Enerji Rehberi

Kişilik araştırmalarında dışa dönüklük, bir uçtan diğerine uzanan bir yelpaze olarak düşünülür. Dışa dönük uca yakın kişiler genellikle sosyal ortamlardan enerji alır, kalabalıkta canlanır ve düşüncelerini konuşarak netleştirir. İçe dönük uca yakın kişiler ise yalnız ya da küçük gruplarda daha rahat eder, yoğun sosyal ortamlardan sonra dinlenmeye ihtiyaç duyar.

Önemli bir yanılgıyı düzeltmek gerekir: İçe dönük olmak utangaç, asosyal ya da insanları sevmemek demek değildir. Pek çok içe dönük kişi çok iyi sohbet eder, sahnede rahat olabilir ve derin arkadaşlıklar kurar. Fark, enerjinin nereden geldiği ve ne kadar çabuk tükendiğidir.

Çoğu insan ise iki ucun arasında, bazen ambivert denen bölgededir. Duruma, kişilere ve döneme göre bazen sosyal, bazen içine kapanık hissedebilir.

Sosyal yorgunluk, kişilikten bağımsız olarak herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Uzun bir iş haftası, sürekli toplantılar, kalabalık bir aile ziyareti ya da yoğun bir mesajlaşma trafiği sosyal pili boşaltabilir. Dışa dönük biri bile yeterince yorulduğunda yalnız kalmak isteyebilir.

Fark şu: İçe dönüklük uzun süredir var olan bir eğilimdir, sosyal yorgunluk ise geçici bir durumdur. Normalde arkadaşlarıyla buluşmayı seven birinin aylardır her daveti iptal etmesi, kişilik değişiminden çok aşırı yorgunluğun ya da başka bir şeyin işareti olabilir.

Kendi sosyal enerjini anlamak için birkaç soruya dürüst cevap vermek yeterli:

Sosyal enerji sadece "insanlarla vakit geçirmek" ile ölçülmez. Aynı süre farklı ortamlarda çok farklı etki yapabilir.

Sosyal enerji ihtiyaçlarını anlatmamak, çevrende yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İptal edilen planlar ilgisizlik, cevapsız mesajlar küskünlük gibi algılanabilir. Birkaç basit cümle bu durumu çok değiştirir:

Bir partner her hafta sonu arkadaşlarıyla buluşmak isterken diğeri evde kalmayı tercih ediyorsa, bu ilişkide sık rastlanan bir gerilim kaynağıdır. Biri kendini yalnız bırakılmış, diğeri sürekli zorlanmış hissedebilir.

Burada amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil, iki ihtiyacı da karşılayan bir denge kurmaktır. Bazı çiftler sosyal planları dönüşümlü yapar, bazıları birlikte gidip erken ayrılmayı, bazıları ise dışa dönük partnerin bazen tek başına gitmesini rahatça kabul eder. Önemli olan bu tercihin bir reddedilme olarak algılanmamasıdır.

İçe dönük partner için "Seninle değil, kalabalıkla ilgili" demek; dışa dönük partner için ise "Bensiz eğlenmen beni üzmez" demek, iki tarafın da kendini güvende hissetmesine yardımcı olur.

Sosyal enerjini yönetmek büyük kararlar değil, küçük ve düzenli alışkanlıklar gerektirir:

Açık ofisler, art arda toplantılar ve sürekli mesajlaşma uygulamaları, iş hayatını sosyal enerji açısından çok yorucu hâle getirebilir. İçe dönük eğilimli biri gün sonunda hiç konuşmamış olsa bile kendini bitkin hissedebilir.

Bu durumda küçük düzenlemeler fark yaratır: odaklanma gerektiren işler için takvimde sessiz bloklar ayırmak, toplantılar arasına kısa molalar koymak, öğle arasını gerektiğinde yalnız geçirmek. Bunlar asosyallik değil, verimli çalışabilmek için gereken koşullardır ve çoğu zaman açıkça konuşulduğunda iş arkadaşları tarafından anlayışla karşılanır.

Yalnız kalma isteği her zaman bir sorun işareti değildir. Ama bu istek uzun süredir devam ediyor, eskiden keyif aldığın şeylerden artık hiç keyif almıyorsan, sürekli bir yorgunluk, umutsuzluk ya da uyku ve iştah değişiklikleri eşlik ediyorsa, bunun sosyal yorgunluktan daha fazlası olabileceğini düşünmek gerekir. Bu durumda bir doktorla ya da psikologla konuşmak iyi bir adımdır.

Sağlıklı olan, kendi ritmini tanımak ve ona saygı göstermektir. Bazı haftalar herkesle buluşmak isteyeceksin, bazı haftalar sadece kendinle. İkisi de sensin.