Toksik Arkadaşlık: İşaretler ve Sınır Koymak

Toksik kelimesi son yıllarda çok sık kullanılıyor, bazen her anlaşmazlığa bu etiket yapıştırılıyor. Oysa her arkadaşlıkta kırgınlıklar, yanlış anlaşılmalar ve zor dönemler olur. Toksik arkadaşlık, tek seferlik bir hatadan değil, tekrarlayan ve seni sürekli olarak yıpratan bir örüntüden söz eder.

Basit bir ölçü: Bu arkadaşlık genel olarak hayatına bir şey katıyor mu, yoksa çoğunlukla bir şey eksiltiyor mu? Görüşmelerden sonra kendini nasıl hissettiğin, çoğu zaman bu sorunun en dürüst cevabıdır.

Aşağıdaki işaretler tek başına bir arkadaşlığı toksik yapmaz, ama sık tekrarlanıyorsa dikkat etmeye değer.

Dürüst olmak gerekirse, bu işaretlerin bazılarını hepimiz zaman zaman yaparız. Bir arkadaşımızın başarısına içten içe kıskanmak, "aramızda kalsın" diye başlayan bir hikâyeyi anlatmak ya da sadece ihtiyacımız olduğunda aramak. Kendi davranışlarını fark etmek, arkadaşlıklarını iyileştirmenin en güçlü adımıdır.

Bu bir suçluluk listesi değil. Amaç, ilişkilerinde hangi kalıpların tekrar ettiğini görmek ve bilinçli olarak farklı seçimler yapabilmektir.

Her zorlu arkadaşlığı bitirmek gerekmez. Çoğu zaman net sınırlar ilişkiyi kurtarır:

Sınır koymana rağmen davranış değişmiyorsa, sürekli kendini açıklamak zorunda kalıyorsan ya da arkadaşlık sağlığını ve öz değerini etkiliyorsa, uzaklaşmak sağlıklı bir karar olabilir.

Bitirmenin tek bir yolu yok. Bazı arkadaşlıklar açık bir konuşmayla, bazıları ise yavaş yavaş görüşmeleri azaltarak sona erer. Hangisini seçersen seç, kendine şunu hatırlat: Bir arkadaşlığı bitirmek, onun hiç değerli olmadığı anlamına gelmez. Sadece artık sana iyi gelmediği anlamına gelir.

Karşılaştırma için iyi bir arkadaşlığın işaretlerini hatırlamak faydalı: Sevincine gerçekten sevinir, zor gününde aranır, sırlarını saklar, eleştirisini bile özenle yapar ve seni başkalarıyla vakit geçirdiğin için cezalandırmaz. Her arkadaşlık mükemmel olmak zorunda değil, ama genel denge senden yana değilse bunu fark etmek önemlidir.

Toksiklik bazen tek bir kişiden değil, bir grubun genel havasından gelir. Bir arkadaş grubunda sürekli birinin hedef alınması, şakaların hep aynı kişi üzerinden yapılması ya da gruptan biri yokken onun hakkında konuşulması, herkesin farkında olmadan katıldığı bir örüntü olabilir.

Böyle bir dinamikte sessiz kalmak çoğu zaman en kolayıdır, ama küçük bir müdahale bile atmosferi değiştirebilir. "Bence bu konuyu o yokken konuşmayalım" ya da "Bu şaka biraz fazla oldu" demek, grubun normlarını yavaş yavaş dönüştürür.

Eğer gruptaki hedef sensen, bunu bir arkadaşınla bire bir konuşmak, tüm grubun önünde yüzleşmekten genellikle daha etkilidir. Grubun tamamı değişmiyorsa, içindeki sağlıklı ilişkileri bire bir sürdürmek de bir seçenektir.

Toksik davranışlar çoğu zaman kişinin kendi kaygılarından, güvensizliklerinden ya da zor bir döneminden kaynaklanır. Bunu anlamak davranışı haklı çıkarmaz, ama tepkini yumuşatabilir. Bir arkadaşının kıskançlığının arkasında kendi hayatındaki hayal kırıklıkları olabilir.

Empati ile sınır birbirinin alternatifi değildir. "Zor bir dönemden geçtiğini biliyorum, ama bana böyle konuşmanı istemiyorum" cümlesi ikisini birden içerir. Kendini korumak, karşı tarafa düşman olmak anlamına gelmez.

Bazı arkadaşlıklar zor bir dönemden sonra eskisinden bile güçlü çıkar. Bunun için genellikle iki tarafın da sorunu kabul etmesi, kendi payına düşeni görmesi ve değişmek için gerçekten çaba göstermesi gerekir.

Onarım sözle değil, zaman içinde davranışla görülür. Bir özür güzel bir başlangıçtır, ama asıl işaret sonraki haftalarda neyin değiştiğidir. Sırlarını artık saklıyor mu, başarılarına gerçekten sevinebiliyor mu, sadece işi düştüğünde değil seni merak ettiği için de arıyor mu? Bu küçük işaretler, arkadaşlığın yeni bir sayfa açıp açmadığını gösterir.